Zorgtoerisme, nieuwe onderwijsvormen en ruimte voor nieuwe economische activiteiten als glastuinbouw en duurzame energie kunnen de negatieve economische effecten van krimpende bevolking opvangen of verzachten. Dat blijkt uit de studie Ondernemend met krimp, van bureau Berenschot die donderdag door het ministerie van Economische Zaken naar de Tweede Kamer wordt verstuurd.

Berenschot zet dertien succesvolle lokale of regionale projecten op een rij in krimpregio's als Noordoost Groningen, Parkstad Limburg en Zeeuws-Vlaanderen. Die regio's kampen nu al met een krimp van meer dan 10 procent. Volgens Berenschot wordt zo'n 40 procent van alle Nederlandse gemeenten er op termijn mee geconfronteerd.

Een krimpende bevolking is meestal het eerst zichtbaar op de woningmarkt. Als de bevolking te hard daalt, komen onderwijs en zorg in de knel en uiteindelijk de hele lokale economie. In verschillende krimpregio's zijn de afgelopen jaren projecten opgezet om de krimp te keren of de negatieve gevolgen ervan te verminderen.

Zo is woningbouwvereniging Castria op het Zeeuwse Tholen een project gestart om de lokale supermarkt te behouden in dorpskernen waar eigenlijk geen commercieel draagvlak meer voor is. Door samenwerking met zorginstellingen kunnen mensen met een handicap via dagbestedings- en re-integratietrajecten werken in de winkels. Ook werken buurtbewoners er als vrijwilliger.

Een ander succesvol project is het deze maand geopende zorghotel Welloord Overhuizen in het Limburgse Bocholtz. Het hotel, dat ook een toeristische functie heeft, is goed voor zo'n veertig banen.

Volgens de onderzoekers is de kans op succes bij dit soort projecten groter als gemeenten nauw samenwerken met het lokale en regionale bedrijfsleven en als er een duidelijke regisseur is van het project. Dit jaar komt ook de Sociaal Economische Raad met een advies over het tegengaan van krimp.